WARSZAWIACY - POWSTAŃCY - WROCŁAWIANIE
Mural pamięci z okazji 80. rocznicy Powstania Warszawskiego
WARSZAWIACY POWSTAŃCY WROCŁAWIANIE
2024
Idea inicjatywy
Bohaterowie sierpnia '44
Inicjatywa
Realizacja
Cel
Inicjatywa
Wrocławska Fundacja Pokolenia Kolumbów jest współorganizatorem kampanii BohaterON-włącz historię, ogólnopolskiej akcji o tematyce historycznej mającej na celu upamiętnienie i uhonorowanie uczestników Powstania Warszawskiego oraz promocję historii Polski XX wieku oraz akcji Dumni z Powstańców.
Z okazji 80. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, którą obchodziliśmy 1 sierpnia 2024 roku, wzbogaciliśmy przestrzeń Wrocławia w ważne treści historyczno-kulturowe i walory estetyczne.
Dziś we Wrocławiu żyje jeszcze kilku uczestników Powstania Warszawskiego – żołnierze Armii Krajowej i harcerze Szarych Szeregów, sanitariuszki, łączniczki i łącznicy, strzelcy, kolporterzy prasy oraz listonosze – których sportretowaliśmy na podstawie wykonanych wcześniej zdjęć.
Podjęcie przez nas inicjatywy jest odpowiedzią na starania wrocławskiego środowiska kombatanckiego o stworzenie takiego miejsca we Wrocławiu. Mając na uwadze wieloletnią znajomość i przyjaźń z Powstańcami i ich rodzinami mieszkającymi we Wrocławiu oraz zgodnie z profilem działalności statutowej Fundacji czuliśmy się w obowiązku przejąć to zadanie i zabiegać o jego realizację.
Realizacja
Pomysłodawca i inwestor: Fundacja Pokolenia Kolumbów
Dofinansowanie: Biuro „Niepodległa” w ramach Programu Dotacyjnego „Niepodległa”.
Autorka projektu: Dorota Piechocińska
Wykonanie muralu: Antoni Wajda, Arkadiusz Olak, Grzegorz Dziera
Miejsce realizacji: ściana kamienicy przy ul. Komuny Paryskiej 3 we Wrocławiu
Planowany termin ekspozycji: 20.05.2024 – 20.05.2029
Szczególne podziękowania dla członków Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. Komuny Paryskiej 3, którzy przychylili się do naszej inicjatywy.
Cel
Naszym celem jest pokazanie bohaterów sierpnia ’44, których powojenne losy i drogi życiowe zaprowadziły z Warszawy do Wrocławia na okazjonalnym muralu trwale wpisującym ich w krajobraz ukochanego miasta.
Artystyczny mural wielkoformatowy o tematyce powstańczej we Wrocławiu ma inspirować i skłaniać do refleksji przechodniów oraz turystów, a dla mieszkańców – żyjących Powstańców Warszawskich być dowodem naszej pamięci i wdzięczności za ich postawy w czasie wojny.
Chcielibyśmy, aby stworzone dzieło było jak najdłużej ogólnodostępne w stale otwartej i najliczniej odwiedzanej galerii, jaką jest miasto.
Relacja Wideo
Zapraszamy do obejrzenia materiału filmowego pokazującego jak powstawał mural pamięci „WARSZAWIACY – POWSTAŃCY – WROCŁAWIANIE”. Malowidło zajmuje powierzchnię 200 m2 i przedstawia sylwetki żyjących we Wrocławiu Powstańców Warszawskich.
Odsłonięcie muralu: 20 maja 2024, godz. 12:00, ul. Komuny Paryskiej 3, Wrocław, podwórko od ul. Hercena.
Realizacja wideo: IKONA
Odtwórz wideo
Previous
Next
Sylwetki powstańców
Projekt muralu przedstawia sylwetki Powstańców Warszawskich żyjących we Wrocławiu.
interakcja
Barbara Sowa, ps. „Basia"
Łączniczka, sanitariuszka
Barbara Sowa z domu Gettel ps. „Basia” urodziła się 23 czerwca 1918 roku w Warszawie. W czasie Powstania Warszawskiego miała 26 lat i była sanitariuszką IV Obwodu „Grzymała” (Ochota) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej. Po powstaniu trafiła do szpitala polowego w Łuszczewie, gdzie opiekowała się rannym powstańcem-partyzantem Bernardem Sowę, który został jej mężem. W 1945 roku zamieszkali we Wrocławiu. Do urodzenia dzieci Pani Barbara pracowała w Pafawagu, a od 1953 roku w Zakładach Energetycznych we Wrocławiu. Mieszkała na wrocławskich Krzykach. Była najstarszą żyjącą Powstańczynią Warszawską. Zmarła 1 sierpnia 2024 roku w 80. rocznicę Powstania Warszawskiego.
interakcja
Jerzy Tarnawski, ps. „Gawron"
Kapral podchorąży
Jerzy Tarnawski ps. „Gawron” urodził się 15 lutego 1926 roku w Warszawie. Walczył w powstaniu w batalionie Ruczaj. Już pierwszego dnia powstania 1 sierpnia 1944 roku został ciężko ranny (przestrzał płuca) i trafił do szpitala. 15 sierpnia dowódca plutonu „Bicz” awansował go do stopnia kaprala podchorążego. Po wojnie, w wyniku represji, kiedy jego rodzinę wyrzucono z Warszawy, trafił do Wrocławia. Pan Jerzy we Wrocławiu skończył architekturę i poznał żonę Annę, z którą stworzył duet projektowy, działający wspólnie przez ponad pół wieku. Państwo Tarnawscy wywarli duży wpływ na wygląd współczesnego Wrocławia: najpierw pracowali przy odbudowywaniu miasta i projektowali nowe domy w miejscach zniszczonych przez wojnę, później projektowali obiekty, z których kilka – to dziś lokalne ikony. Mieszkał na wrocławskich Krzykach. Zmarł 3 stycznia 2025 roku.
interakcja
Maria Urbaniec - Downarowicz, ps. „Myszka"
Sanitariuszka, pielęgniarka
Maria Urbaniec-Downarowicz ps. „Myszka” urodziła się 7 października 1927 roku w Łucku, w 1936 roku zamieszkała z rodziną w Warszawie. Zaczęła działać w konspiracji, gdy skończyła 16 lat. W trakcie wojny straciła rodziców. W czasie Powstania Warszawskiego była 17-letnią łączniczką słynnego batalionu „Zośka” z 1. kompanii „Maciek”. Po wojnie krótko mieszkała w Bytomiu, tam zdawała maturę i poznała męża. Potem on dostał przydział pracy do Wrocławia i od 1950 roku tam zamieszkali i założyli rodzinę. Od 1949 do 1956 roku pracowała w księgowości w Orbisie we Wrocławiu, a potem w Przedsiębiorstwie Produkcji Nakładczej. W 1989 Maria Urbaniec-Downarowicz była w organie założycielskim Stowarzyszenia Żołnierzy AK Okręg Dolnośląski. Mieszkała przez wiele lat na Krzykach, a od kilku lat mieszka w Galowicach koło Wrocławia.
interakcja
Teresa Moździerz, ps. „Sokół"
Sanitariuszka, pielęgniarka
Teresa Moździerz z d. Pawłowska ps. „Sokół” urodziła się 14 października 1928 roku w Warszawie. Jako gimnazjalistka została harcerką Szarych Szeregów, a w czasie Powstania Warszawskiego była 16-letnią sanitariuszką i pielęgniarką w oddziale „Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) w Szpitalu Powstańczym nr 1. Po wojnie wraz z rodzicami przeprowadziła się do Wrocławia. Tu skończyła liceum i zdała egzamin maturalny. Po studiach psychologicznych na Uniwersytecie Wrocławskim oddała się pracy w placówkach oświatowych jako: wychowawczyni w przedszkolu, wizytatorka przedszkoli Kuratorium Wrocławskiego, nauczycielka matematyki, psycholog w poradni. Dziś mieszka na wrocławskim Gądowie i w Gajkowie k. Wrocławia.
interakcja
Barbara Majewska-Krzysik, ps. „Ewa"
Strzelec, łączniczka
Barbara Majewska-Krzysik ps. „Ewa” urodziła się 18 kwietnia 1928 roku w Warszawie. Jako 15-latka wstąpiła do konspiracji, a w czasie powstania pełniła funkcję łączniczki w Obwodzie II „Żywiciel”. Po wojnie trafiła z rodzicami do Wrocławia, gdzie ukończyła liceum oraz studia medyczne. Przez ponad 40 lat pracowała w przychodniach i szpitalu jako lekarz-internista, a potem na emeryturze jeszcze w szkole. Zawsze starała się wszystkim pomóc w miarę swoich możliwości. Była w pełni oddana swojej pracy i lubiła ją. Z wielkim zaangażowaniem pomagała pacjentom, również w czasie epidemii ospy w 1963 roku. Dwie prace łączyła z samodzielnym wychowywaniem córki. Do dziś mieszka we Wrocławiu na Starym Mieście.
interakcja
Andrzej Jakubowski, ps. „Kim"
Łącznik
Andrzej Jakubowski ps. „Kim” urodził się 16 sierpnia 1928 roku w Bydgoszczy. Już jako 9-latek należał do drużyny zuchowej. Po wybuchu wojny w 1939 roku rodzice wywieźli go i jego siostrę pod Włocławek, a potem ojciec ściągnął ich do Warszawy. Tam w 1942 roku wstąpił do konspiracji. Do Powstania Warszawskiego dołączył 17 sierpnia, dzień po swoich 16. urodzinach. Był łącznikiem – listonoszem Harcerskiej Poczty Polowej. Do jego obowiązków należało przekazywanie poczty, listów oraz meldunków. We Wrocławiu znalazł się po maturze w 1945 roku za sprawą dziewczyny – swojej przyszłej żony. Skończył studia na Politechnice Wrocławskie, potem pracował i mieszkał przez cały czas we Wrocławiu aż do śmierci. Pan Andrzej zmarł 5 września 2023 roku w trakcie trwania prac nad projektem.
interakcja
Stanisław Wołczaski, ps. „Kazimierz"
Łącznik
Stanisław Wołczaski ps. „Kazimierz” urodził się 13 maja 1930 roku w Brześciu. W momencie wybuchu Powstania Warszawskiego miał zaledwie 14 lat. Zajmował się kolportowaniem podziemnej prasy, rozlepianiem plakatów. Do ostatnich dni Powstania roznosił gazety cywilom i walczącym żołnierzom. Po wojnie trafił do Wrocławia, gdzie zdał w 1950 roku maturę. Studiował w Warszawie, ale względy rodzinne sprawiły, że znów wrócił do Wrocławia. To tu pracował, a potem współtworzył duże środowisko Powstańców Warszawskich, był prezesem okręgu dolnośląskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Do tej pory jest niestrudzonym edukatorem – w ciągu 23 lat przeprowadził lekcje na temat Powstania w ok. 180 szkołach na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie. Do dziś mieszka we Wrocławiu na Sępolnie.
interakcja
Włodzimierz Ruśkiewicz, ps. „Ryś"
Łącznik
Włodzimierz Ruśkiewicz ps. ”Ryś” urodził się 18 grudnia 1930 roku w Warszawie. Od 1942 roku był harcerzem Szarych Szeregów, a w czasie Powstania Warszawskiego jako 14-letni chłopiec roznosił pocztę jako łącznik Harcerskiej Poczty Polowej. Po wojnie trafił do Wrocławia i pracował jako konstruktor w biurze konstrukcyjnym przemysłu maszynowego leśnictwa. Jego pasją od 1965 roku było latanie – zrobił kurs szybowcowy i od tamtej pory za sterem szybowca spędził ponad 40 lat swojego życia – łącznie 2500 godzin w powietrzu. Od kilkudziesięciu lat mieszka na Starym Mieście we Wrocławiu.
interakcja
Barbara Sowa
ps. "Basia"
Łączniczka, sanitariuszka
Barbara Sowa z domu Gettel ps. „Basia” urodziła się 23 czerwca 1918 roku w Warszawie. W czasie Powstania Warszawskiego miała 26 lat i była sanitariuszką IV Obwodu „Grzymała” (Ochota) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej. Po powstaniu trafiła do szpitala polowego w Łuszczewie, gdzie opiekowała się rannym powstańcem-partyzantem Bernardem Sowę, który został jej mężem. W 1945 roku zamieszkali we Wrocławiu. Do urodzenia dzieci Pani Barbara pracowała w Pafawagu, a od 1953 roku w Zakładach Energetycznych we Wrocławiu. Mieszkała na wrocławskich Krzykach. Była najstarszą żyjącą Powstańczynią Warszawską. Zmarła 1 sierpnia 2024 roku w 80. rocznicę Powstania Warszawskiego.
interakcja
Jerzy Tarnawski
ps. "Gawron"
Kapral podchorąży
Jerzy Tarnawski ps. „Gawron” urodził się 15 lutego 1926 roku w Warszawie. Walczył w powstaniu w batalionie Ruczaj. Już pierwszego dnia powstania 1 sierpnia 1944 roku został ciężko ranny (przestrzał płuca) i trafił do szpitala. 15 sierpnia dowódca plutonu „Bicz” awansował go do stopnia kaprala podchorążego. Po wojnie, w wyniku represji, kiedy jego rodzinę wyrzucono z Warszawy, trafił do Wrocławia. Pan Jerzy we Wrocławiu skończył architekturę i poznał żonę Annę, z którą stworzył duet projektowy, działający wspólnie przez ponad pół wieku. Państwo Tarnawscy wywarli duży wpływ na wygląd współczesnego Wrocławia: najpierw pracowali przy odbudowywaniu miasta i projektowali nowe domy w miejscach zniszczonych przez wojnę, później projektowali obiekty, z których kilka – to dziś lokalne ikony. Mieszkał na wrocławskich Krzykach. Zmarł 3 stycznia 2025 roku.
interakcja
Maria Urbaniec - Downarowicz
ps. "Myszka"
Sanitariuszka, pielęgniarka
Maria Urbaniec-Downarowicz ps. „Myszka” urodziła się 7 października 1927 roku w Łucku, w 1936 roku zamieszkała z rodziną w Warszawie. Zaczęła działać w konspiracji, gdy skończyła 16 lat. W trakcie wojny straciła rodziców. W czasie Powstania Warszawskiego była 17-letnią łączniczką słynnego batalionu „Zośka” z 1. kompanii „Maciek”. Po wojnie krótko mieszkała w Bytomiu, tam zdawała maturę i poznała męża. Potem on dostał przydział pracy do Wrocławia i od 1950 roku tam zamieszkali i założyli rodzinę. Od 1949 do 1956 roku pracowała w księgowości w Orbisie we Wrocławiu, a potem w Przedsiębiorstwie Produkcji Nakładczej. W 1989 była w organie założycielskim Stowarzyszenia Żołnierzy AK Okręg Dolnośląski. Mieszkała na wrocławskich Krzykach i w Galowicach k. Wrocławia. Zmarła 1 maja 2026 roku.
interakcja
Teresa Moździerz
ps. "Sokół"
Sanitariuszka, pielęgniarka
Teresa Moździerz z d. Pawłowska ps. „Sokół” urodziła się 14 października 1928 roku w Warszawie. Jako gimnazjalistka została harcerką Szarych Szeregów, a w czasie Powstania Warszawskiego była 16-letnią sanitariuszką i pielęgniarką w oddziale „Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) w Szpitalu Powstańczym nr 1. Po wojnie wraz z rodzicami przeprowadziła się do Wrocławia. Tu skończyła liceum i zdała egzamin maturalny. Po studiach psychologicznych na Uniwersytecie Wrocławskim oddała się pracy w placówkach oświatowych jako: wychowawczyni w przedszkolu, wizytatorka przedszkoli Kuratorium Wrocławskiego, nauczycielka matematyki, psycholog w poradni. Dziś mieszka na wrocławskim Gądowie i w Gajkowie k. Wrocławia.
interakcja
Barbara Majewska-Krzysik
ps. "Ewa"
Strzelec, łączniczka
Barbara Majewska-Krzysik ps. „Ewa” urodziła się 18 kwietnia 1928 roku w Warszawie. Jako 15-latka wstąpiła do konspiracji, a w czasie powstania pełniła funkcję łączniczki w Obwodzie II „Żywiciel”. Po wojnie trafiła z rodzicami do Wrocławia, gdzie ukończyła liceum oraz studia medyczne. Przez ponad 40 lat pracowała w przychodniach i szpitalu jako lekarz-internista, a potem na emeryturze jeszcze w szkole. Zawsze starała się wszystkim pomóc w miarę swoich możliwości. Była w pełni oddana swojej pracy i lubiła ją. Z wielkim zaangażowaniem pomagała pacjentom, również w czasie epidemii ospy w 1963 roku. Dwie prace łączyła z samodzielnym wychowywaniem córki. Do dziś mieszka we Wrocławiu na Starym Mieście.
interakcja
Andrzej Jakubowski
ps. "Kim"
Łącznik
Andrzej Jakubowski ps. „Kim” urodził się 16 sierpnia 1928 roku w Bydgoszczy. Już jako 9-latek należał do drużyny zuchowej. Po wybuchu wojny w 1939 roku rodzice wywieźli go i jego siostrę pod Włocławek, a potem ojciec ściągnął ich do Warszawy. Tam w 1942 roku wstąpił do konspiracji. Do Powstania Warszawskiego dołączył 17 sierpnia, dzień po swoich 16. urodzinach. Był łącznikiem – listonoszem Harcerskiej Poczty Polowej. Do jego obowiązków należało przekazywanie poczty, listów oraz meldunków. We Wrocławiu znalazł się po maturze w 1945 roku za sprawą dziewczyny – swojej przyszłej żony. Skończył studia na Politechnice Wrocławskie, potem pracował i mieszkał przez cały czas we Wrocławiu aż do śmierci. Pan Andrzej zmarł 5 września 2023 roku w trakcie trwania prac nad projektem.
interakcja
Stanisław Wołczaski
ps. "Kazimierz"
Łącznik
Stanisław Wołczaski ps. „Kazimierz” urodził się 13 maja 1930 roku w Brześciu. W momencie wybuchu Powstania Warszawskiego miał zaledwie 14 lat. Zajmował się kolportowaniem podziemnej prasy, rozlepianiem plakatów. Do ostatnich dni Powstania roznosił gazety cywilom i walczącym żołnierzom. Po wojnie trafił do Wrocławia, gdzie zdał w 1950 roku maturę. Studiował w Warszawie, ale względy rodzinne sprawiły, że znów wrócił do Wrocławia. To tu pracował, a potem współtworzył duże środowisko Powstańców Warszawskich, był prezesem okręgu dolnośląskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Do tej pory jest niestrudzonym edukatorem – w ciągu 23 lat przeprowadził lekcje na temat Powstania w ok. 180 szkołach na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie. Do dziś mieszka we Wrocławiu na Sępolnie.
interakcja
Włodzimierz Ruśkiewicz
ps. "Ryś"
Łącznik
Włodzimierz Ruśkiewicz ps. ”Ryś” urodził się 18 grudnia 1930 roku w Warszawie. Od 1942 roku był harcerzem Szarych Szeregów, a w czasie Powstania Warszawskiego jako 14-letni chłopiec roznosił pocztę jako łącznik Harcerskiej Poczty Polowej. Po wojnie trafił do Wrocławia i pracował jako konstruktor w biurze konstrukcyjnym przemysłu maszynowego leśnictwa. Jego pasją od 1965 roku było latanie – zrobił kurs szybowcowy i od tamtej pory za sterem szybowca spędził ponad 40 lat swojego życia – łącznie 2500 godzin w powietrzu. Od kilkudziesięciu lat mieszka na Starym Mieście we Wrocławiu.
pielęgnowanie pięknej, ale też trudnej historii Polski jest naszą wspólną misją i powinnością
Ceremonia Otwarcia
Odkrycie muralu miało miejsce dnia 20.05.2024 roku. Poniższe zdjęcia prezentują ceremonię otwarcia muralu.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.